+84 879 483 562 [email protected] Giờ làm việc 8:00 – 17:00

Ma trận tác động và công sức: vì sao dự án phần mềm doanh nghiệp hay bị để sau, và ODC giúp đưa nó về ô "thắng nhanh" thế nào

Vidratek Team
Đội ngũ tư vấn giải pháp
Ma trận tác động và công sức: vì sao dự án phần mềm doanh nghiệp hay bị để sau, và ODC giúp đưa nó về ô "thắng nhanh" thế nào

Dự án CRM, phần mềm nhân sự hay tích hợp Zalo OA thường được cả ban lãnh đạo gật đầu là cần làm, rồi năm nào cũng bị lùi sang quý sau. Ai cũng thấy nó quan trọng; cái làm mọi người chùn tay là khối lượng công sức đi kèm.

Ma trận tác động và công sức (impact/effort matrix) giải thích chuyện này khá rõ, và cũng gợi ý cách gỡ: giữ nguyên lợi ích của dự án, chỉ bớt phần công sức doanh nghiệp phải tự gánh. Mô hình ODC (Offshore Development Center, đội phát triển chuyên trách) làm đúng việc đó.

Ma trận tác động và công sức là gì?

Đây là một công cụ xếp ưu tiên đơn giản. Mỗi việc được chấm theo hai trục: tác động (mang lại bao nhiêu giá trị) và công sức (tốn bao nhiêu người, thời gian, tiền và sự chú ý của quản lý). Kết quả rơi vào một trong bốn ô:

  • Thắng nhanh (quick wins): tác động cao, công sức thấp. Làm ngay.
  • Dự án lớn (big projects): tác động cao, công sức cao. Đáng làm nhưng cần kế hoạch và nguồn lực.
  • Việc lấp chỗ (fill-ins): tác động thấp, công sức thấp. Làm lúc rảnh.
  • Việc tốn công (thankless tasks): tác động thấp, công sức cao. Nên tránh, đổi cách làm hoặc giao cho bên khác.

Có phiên bản ma trận ghi thẳng gợi ý cho ô công sức cao là "giao việc" hoặc "thuê ngoài" (delegate, outsource). Cách tiếp cận ODC cũng xuất phát từ đó.

Ma trận tác động – công sức với 4 ô thắng nhanh, dự án lớn, việc lấp chỗ, việc tốn công và các dự án phần mềm điển hình
CRM, HRM, Zalo OA, tích hợp ERP thường nằm ở ô “dự án lớn”.

Vì sao dự án phần mềm doanh nghiệp hay rơi vào ô "dự án lớn"?

Lợi ích thì ít ai bàn cãi. Có CRM thì không mất khách vì quên chăm sóc. Phần mềm nhân sự giúp tính lương, chấm công đúng và cập nhật theo quy định mới. Tích hợp Zalo OA cho phép gửi thông báo và chăm sóc khách tự động trên kênh khách dùng nhiều nhất.

Vướng là ở công sức. Tự làm thì doanh nghiệp phải gánh cả phần chìm bên dưới việc viết phần mềm. Phải tìm, phỏng vấn và giữ chân lập trình viên giữa lúc thị trường đang tranh người, thường mất vài tháng mới đủ đội. Phải có người đủ chuyên môn để chia việc, review code, chọn công nghệ, nếu không thì chất lượng khó kiểm soát. Phải lo máy chủ, môi trường thử nghiệm, sao lưu, bảo mật, giám sát. Một lập trình viên chủ chốt nghỉ việc là dự án có thể đứng vài tuần.

Rồi đến bảo trì: sửa lỗi, cập nhật, chỉnh lại khi quy định hoặc hệ thống liên quan thay đổi, kéo dài nhiều năm sau ngày ra mắt. Đây đúng là "việc tốn công" theo nghĩa của ma trận: chạy ổn thì chẳng ai để ý, hỏng một cái là ai cũng thấy.

Với phần mềm nhân sự chẳng hạn, mỗi nghị định mới là thêm một lần cập nhật; xem bài 6 khó khăn khi hệ thống HRM chậm cập nhật theo quy định.

Tảng băng công sức: phần nổi là viết tính năng, phần chìm là tuyển dev, quản lý kỹ thuật, hạ tầng, rủi ro người nghỉ, bảo trì
Phần chìm của dự án phần mềm thường bị tính thiếu khi lên kế hoạch.

ODC giữ nguyên tác động, kéo công sức sang trái

Dùng ODC thì CRM vẫn là CRM, phần mềm nhân sự vẫn giải đúng bài toán cũ. Cái đổi là ai gánh phần công sức. Nhà cung cấp lo tuyển dụng, quản lý kỹ thuật, hạ tầng, thay người và bảo trì; doanh nghiệp tập trung vào sản phẩm và nghiệm thu.

Trên ma trận, trục tác động đứng yên, còn trục công sức (tính theo phần doanh nghiệp phải tự làm) dịch sang trái. Dự án rời ô "dự án lớn", về gần ô "thắng nhanh", và có thể bắt đầu sớm thay vì nằm mãi trong danh sách "để sau".

So sánh ai gánh công sức: tự làm in-house doanh nghiệp gánh tất cả, với ODC doanh nghiệp chỉ giữ sản phẩm và nghiệm thu
Tác động như nhau, nhưng phần việc doanh nghiệp phải tự gánh khác hẳn.

5 lý do ODC giảm công sức cho doanh nghiệp

  1. Không phải tự tuyển. Nhà cung cấp tuyển, phỏng vấn kỹ thuật và giữ chân nhân sự; doanh nghiệp duyệt đội được đề xuất thay vì tự đăng tuyển từ đầu.
  2. Có trưởng nhóm kỹ thuật. Người phía nhà cung cấp chia việc, review code và chịu trách nhiệm chất lượng, nên doanh nghiệp không cần tự có CTO để quản đội.
  3. Hạ tầng có sẵn. Môi trường phát triển, thử nghiệm, quy trình CI/CD, sao lưu và giám sát đã chuẩn bị xong, không phải dựng từ đầu.
  4. Có người nghỉ thì có người thay, theo cam kết trong hợp đồng. Việc bàn giao dựa trên tài liệu và mã nguồn nên dự án không bị đứng.
  5. Bảo trì nằm trong hợp đồng, với phạm vi và thời gian phản hồi rõ ràng, thay vì mỗi lần có sự cố lại phát sinh một khoản.
Năm lý do ODC giảm công sức: không tự tuyển, có trưởng nhóm, hạ tầng sẵn có, người nghỉ có người thay, bảo trì trong hợp đồng
Mỗi lý do tương ứng với một phần “chìm” của tảng băng công sức.
Phân chia công việc khi tự làm và khi dùng ODC
Hạng mụcTự làm in-houseVới ODC
Tuyển dụng, giữ ngườiDoanh nghiệpNhà cung cấp
Quản lý kỹ thuật, review codeDoanh nghiệp (cần CTO hoặc trưởng nhóm)Trưởng nhóm phía nhà cung cấp
Hạ tầng phát triển, CI/CDDoanh nghiệp tự dựngCó sẵn
Thay người khi có nhân sự nghỉDoanh nghiệp tuyển lạiNhà cung cấp thay theo hợp đồng
Bảo trì sau ra mắtDoanh nghiệp tự loTheo phạm vi trong hợp đồng
Định hướng sản phẩm, ưu tiênDoanh nghiệpDoanh nghiệp
Nghiệm thuDoanh nghiệpDoanh nghiệp

Những việc doanh nghiệp vẫn phải tự làm khi dùng ODC

Thuê ODC không có nghĩa là doanh nghiệp ngồi chờ. Có bốn việc doanh nghiệp vẫn giữ, và làm tốt hay không quyết định dự án có thành hay không.

  • Cần một người chủ sản phẩm (product owner) phía doanh nghiệp để quyết định ưu tiên và trả lời câu hỏi nghiệp vụ kịp thời. Thiếu người này, đội phát triển sẽ phải đoán.
  • Nghiệm thu sau mỗi sprint trên dữ liệu và quy trình thật, đừng dồn tới cuối dự án.
  • Hợp đồng ghi rõ mã nguồn thuộc về ai, và kho mã (repository) do doanh nghiệp giữ quyền quản trị.
  • Cấp quyền truy cập theo vai trò, có thỏa thuận bảo mật, và thu hồi quyền khi có người rời dự án.

Danh sách điều khoản nên có trong hợp đồng ODC có ở bài Vận hành team IT in-house: 7 rủi ro nhân sự và cách mô hình ODC gánh thay.

Bốn việc doanh nghiệp vẫn giữ khi dùng ODC: người chủ sản phẩm, nghiệm thu từng đợt, quyền sở hữu mã nguồn, bảo mật và quyền truy cập
Doanh nghiệp giữ quyền quyết định; phần vận hành đội ngũ do ODC lo.

Tự chấm dự án của bạn trên ma trận

  1. Chấm tác động từ 1 đến 5: dự án giúp tăng doanh thu, giảm chi phí, giảm rủi ro tuân thủ hay cải thiện trải nghiệm khách hàng tới đâu.
  2. Chấm công sức theo từng phần thay vì một con số chung: tuyển người, quản lý kỹ thuật, hạ tầng, rủi ro người nghỉ, bảo trì và viết tính năng.
  3. Chấm lại công sức khi dùng ODC: bỏ các phần nhà cung cấp gánh, chỉ giữ phần doanh nghiệp vẫn làm (chủ sản phẩm, nghiệm thu, quản lý hợp đồng).
  4. So hai vị trí trên ma trận. Dự án dịch từ "dự án lớn" về gần "thắng nhanh" là dấu hiệu nên bắt đầu ngay.

Vidratek nhận phát triển phần mềm theo yêu cầu và tích hợp hệ thống như CRM, HRM, Zalo OA theo mô hình đội chuyên trách, kèm gói bảo trì và hỗ trợ sau ra mắt.

Câu hỏi thường gặp

Ma trận tác động – công sức dùng cho việc gì?

Để xếp ưu tiên công việc hoặc dự án theo hai tiêu chí: giá trị mang lại và công sức bỏ ra. Nó giúp nhìn rõ việc nào làm ngay, việc nào cần kế hoạch, việc nào nên tránh hoặc giao cho bên khác.

ODC khác thuê ngoài theo dự án trọn gói thế nào?

Thuê trọn gói thường chốt phạm vi và giá từ đầu, khó thay đổi giữa chừng. ODC là đội chuyên trách làm việc liên tục cho doanh nghiệp, ưu tiên có thể điều chỉnh theo từng sprint, phù hợp với sản phẩm cần phát triển và bảo trì lâu dài.

Doanh nghiệp không có người kỹ thuật có dùng ODC được không?

Được. Trưởng nhóm kỹ thuật phía nhà cung cấp lo phần chuyên môn. Doanh nghiệp cần một người chủ sản phẩm hiểu nghiệp vụ để quyết định ưu tiên và nghiệm thu, không bắt buộc phải biết lập trình.

Mã nguồn thuộc về ai khi dùng ODC?

Nên ghi rõ trong hợp đồng là mã nguồn thuộc về doanh nghiệp và kho mã do doanh nghiệp giữ quyền quản trị. Đây là điều khoản cần kiểm tra trước khi ký.

Dự án nhỏ có nên dùng ODC không?

Nếu dự án chỉ làm một lần và không cần bảo trì lâu dài, thuê theo dự án có thể phù hợp hơn. ODC phát huy hiệu quả khi phần mềm cần phát triển tiếp, cập nhật theo quy định hoặc tích hợp thêm hệ thống trong nhiều năm.

Quay lại danh sách bài viết
Đọc tiếp

Bài viết liên quan

Bạn đã sẵn sàng xây dựng giải pháp số tiếp theo?

Hãy cùng thảo luận cách Vidratek giúp doanh nghiệp của bạn cải thiện vận hành, tự động hóa quy trình và mở rộng quy mô bằng công nghệ đáng tin cậy.